"Calypso", onde Voadora xoga co ridículo

Poderíase recoñecer Voadora como a compañía en cuxas pezas podemos atoparnos con ese selo de contemporaneidade tan identificativo. Calypso non ía ser menos, e neste caso son Diego Anido, Marta Pazos e Hugo Torres os encargados de construír a nosa realidade seguindo textos de Fernando Epelde.

Logo da subida do telón, a cuarta parede tanxible é o elemento por excelencia. Vólvese física a barreira que separa espectador e actor, realidade e construción do novo entorno. Vermello, verde e azul, tres únicas cores capaces de ofrecernos toda a gama cromática que poidamos imaxinar, todo o que nos rodea, e soamente precisan de luz. Non en van se comeza a elaborar o mundo tras a cuarta parede material, cando non o vemos, sen facer ruído, ao igual que a árbore que cae nun monte no que non hai ninguén (cando ninguén ve -oe- nada, realmente algo ocorre? Algo hai?). De aí que, en momentos dados cando esa parede se move, confusión e desorientación invadan a alma dos personaxes, a saída da zona de confort, ata que se converte nunha rutina máis. A cuarta parede pasa a ser un marcador do espazo no que se desenvolve a acción dos personaxes. O momento cume é a caída do muro, destruír para crear, coma esa nova Calypso sen distorsionar que contrasta coa imaxe de Henri Lehmann que se nos amosa nos programas.

Toda a escenografía é, claramente, marca Voadora: xogos con luces e música que ofrecen unha posta en escena impresionante semellante á grandeza que nos atopamos n'A Tempestade, a pesares de que na peza que comentamos agora unicamente participan tres actores (máis ruído e menos xente, ironicamente). Especialmente atractivas son aquelas escenas nas que as luces (ou as non luces) empregadas son as principais protagonistas, xa sexa ambientando carreiras de fondo ou pistas de baile, así como ofrecendo sombras distorsionadas polo movemento. Debo mencionar que sempre adoito atopar nesta compañía unha notoria influencia de Brecht, tanto polo estilo de personaxes que aparecen nas pezas coma polas chamadas de atención sobre elementos concretos, enviándolle ao espectador mensaxes específicas, neste caso relacionadas cos diferentes textos de partida. 

Fernando Epelde entende Calypso coma a danza do ridículo, e de aí que ao longo de toda a peza apreciemos trazos e situacións relacionadas con tal tema. Tanto podemos ver bailes un tanto aeróbicos coma intervencións de difícil definición ou calificación, así como duplicados de accións e persoas. A ridiculez da sociedade actual, do que supón hoxe en día sacarse unha foto ou relacionarse tamén ten cabida neste espectáculo, espectáculo a base de flashes e brincos entre escenas. Marta Pazos, actriz e directora desta peza, afirma que Calypso son links entre imaxes, reflexando algo cotián que facemos día a día navegando pola rede. Unha páxina leva a outra, e a outra, e así sucesivamente, e o mesmo ocorre con esta obra. A peza non é máis ca poesía visual, unha representación de pensamentos escritos que percibimos intensamente por vista e oído a través de imaxes fragmentadas.

Para comprender a peza debemos darnos conta de que o sentido desta obra é o non ter sentido, é dicir, para chegar a entendela dun xeito global, primeiro débense apreciar as distintas imaxes para extraer esa visión de conxunto. A idea xeral non é máis ca unha representación do presente, o noso día a día consiste nunha viaxe entre links, unha sociedade que se consume, de tal xeito que ao final alcanzamos un punto no que xa non sabemos como chegamos ata alí. Existe un fío condutor principal, a construción da realidade, mais analizando a peza en profundidade, podemos ver que cada escena ou texto implica a súa propia reflexión individual, dende o valor do gratis ata a importancia das cores, pasando por escenas de amor tan intensas coma a de the artist is present. Sen dúbida un gran traballo por parte desta compañía, ofrecéndonos desta vez unha obra máis filosófica e menos argumental, e sempre contando con ese desbaratamento de enerxía e xogos con luces e sons tan característico.

Comentario d'A Tempestade de Voadora: 
http://teatroentreluscoefusco.blogspot.com.es/2015/03/a-tempestade-de-william-shakeaspeare.html

A Tempestade, de William Shakeaspeare (Voadora)

Hoxe decidín que sería un bo momento para comentar o espectáculo d'A Tempestade, baseado na obra de William Shakeaspeare, pola compañía Voadora. Debo dicir que xa vin esta obra alá polo mes de outubro nunha matinal, pero como se segue representando nalgunhas cidades adícolle unha entrada.  

Trátase dunha peza dirixida por Marta Pazos, quen deu lugar a unha excéntrica produción que se caracteriza polo constante xogo cos diferentes planos. Cómpre aclarar que non lin a obra orixinal, polo que seguir a trama do espectáculo resultaba máis complicado ca se o lese. Por isto, cando a vin non me fixei demasiado no argumento (de feito, neste ámbito, a maioría dos espectadores, todos estudantes de entre 16 e 18 anos aproximadamente, non seguimos con facilidade o fío argumental), senón que me centrei no resto de elementos renovadores, tanto no xogo coas dúas realidades coma na escenografía da obra. 

Dende o momento no que ves que un dos protagonistas inicia a obra dende unha mesa diante do escenario, coma se se tratase dun director que vai controlar un ensaio do grupo, daste de conta de por onde van ir os tiros: será unha adaptación d'A Tempestade nada convencional. De feito, aínda que a continuación todos os personaxes se introducen na historia, cando os espectadores perden a consciencia de que son espectadores, atópanse cun Ariel proclamando cara á cuarta parede, diante dun espello no que o público se ve reflexado: "ei, ese é o meu reflexo, que estou vendo unha obra de teatro...". Elementos similares a este e as moitas alternancias entre o plano da obra e o plano do ensaio constitúen uns dos factores máis interesantes dunha peza na que nunca sabes se os actores aparecerán por entre o público ou no escenario directamente, se as discusións se están producindo entre personaxes ou actores, se Próspero estará sendo o director do grupo ou o mago controlador do resto de personaxes. 

Por outro lado, os elementos escénicos e a utilería son do máis variado e orixinal: dende unha motocicleta (sí, unha auténtica motocicleta) que trae pizzas para os membros do elenco, ata unha banda completa ao final da obra, pasando pola plataforma xiratoria que move Calibán na que vai Miranda. A utilización de espellos para crear o corpo de Calibán con tantas extremidades foi un dos trazos que máis me chamaron a atención, sen esquecernos das cabezas de cabalos que protagonizan unha escena dos namorados. Cómpre destacar que con poucos elementos, conseguen crear todo tipo de ilusións: incluso forman un tiovivo nun momento dado. Por outro lado, é importante ese omnipresente piano de cola, dende o que Próspero acompaña moitos dos seus feitizos, creando un efecto do máis envolvente (neste ámbito, a música en directo tamén dá lugar a unha peza do máis heteroxénea).

Antes de concluír este pequeno comentario, quero resaltar o toque humorístico aportado principalmente por Borja Fernández (Trínculo) co seu traxiño de cores, e Guillermo Weickert; a este último (máis ben a Stefano) teño que agradecerlle unha tarde de espirros grazas á súa grande e vermella "capa de rei" que, como el predixo, iba provocar "o festín dos alérxicos". Por outro lado, tamén me impresionou gratamente Fernando Epelde,  por ser tan camaleónico e interpretar a un Ariel tan "cambiante", por dicilo dalgunha maneira. Neste ámbito, gustaríame felicitar a vestiario e maquillaxe, así como ao resto do equipo en xeral, posto que non resulta unha tarefa sinxela preparar e coordinar tantos personaxes diferentes. Sen dúbida, unha obra recomendable sobre todo polo xogo co metateatro e a impresionante e obviamente moi traballada escenografía.